34. Güvenlik, Denetim ve İş Sürekliliği
eBattery’nin güvenlik yaklaşımı, fiziksel şarj istasyonundan yatırımcının akıllı cüzdanına kadar uzanan bütün hizmet zincirini kapsar. Elektriksel güvenlik, cihaz iletişimi, finansal kayıtlar, akıllı sözleşmeler ve yönetici yetkileri farklı kontrol alanlarıdır; ancak birindeki sorun diğerlerini etkileyebilir.
Bu nedenle güvenlik, tek bir denetim raporuna veya kullanılan blockchain ağına indirgenmez. Bir sözleşmenin doğru çalışması, kaynağındaki finansal verinin doğru olduğunu tek başına göstermez. Aynı şekilde sağlam bir cihaz altyapısı, proje fonlarının doğru yönetildiğini kanıtlamaz. Her katman, kendi sorumluluğuna uygun kontrollerle korunur.
İş sürekliliği de yalnızca sistemleri yeniden çevrim içi hâle getirmekten oluşmaz. Kesinti sonrasında yatırımcı haklarının, ödeme kayıtlarının, istasyon geçmişinin ve bekleyen yükümlülüklerin doğru biçimde devam ettirilmesi gerekir.
eBattery’nin temel güvenlik hedefi; hataları ve kötüye kullanımı önlemek, ortaya çıkan olayların etkisini sınırlamak ve hizmeti doğrulanmış kayıtlarla yeniden sürdürebilmektir. Bu bölüm, Web3 ve fiziksel altyapı programının tasarım, üretime kabul ve işletme süreçlerinde uygulanacak kontrol çerçevesini tanımlar.
34.1 Akıllı Sözleşme Güvenliği ve Bağımsız Denetimler
eBattery’nin akıllı sözleşmeleri, yatırım birimlerini, proje fonlarını ve kâr dağıtımlarını yönettiği ölçüde doğrudan ekonomik sorumluluk taşır. Güvenlik incelemesi bu nedenle yalnızca kodun çalışıp çalışmadığını değil, açıklanan hakları doğru uygulayıp uygulamadığını da değerlendirir.
İnceleme kapsamı; istasyon pasaportu, yatırım birimi, kimlik kayıtları, Launchpad, fon koruma, ikincil takas, oracle rapor kabulü, dağıtım ve akıllı hesap bileşenlerini içerir. Bileşenler tek tek incelenirken aralarındaki yetki ve veri ilişkileri de test edilir.
Ethereum’un akıllı sözleşme güvenliği rehberi, test ve inceleme yöntemlerini güvenlik sürecinin birbirini tamamlayan unsurları olarak ele alır. Bağımsız denetim de bu sürecin önemli bir parçasıdır; tek başına hatasızlık garantisi oluşturmaz.
eBattery’nin üretime kabul yaklaşımı şu çalışmaları kapsar:
Kod ve mimari incelemesi.
Yetki ve fon hareketi analizleri.
Birim, entegrasyon ve senaryo testleri.
Beklenmeyen girdilerle yapılan otomatik testler.
Ekonomik bütünlük koşullarının sınanması.
Uygun kritik bileşenlerde biçimsel doğrulama yöntemlerinin değerlendirilmesi.
Bağımsız güvenlik incelemesi.
Bulguların giderilmesi ve düzeltmelerin yeniden kontrolü.
Üretim kurulumunun incelenen sürümle eşleştirilmesi.
Özellikle aşağıdaki koşullar korunmalıdır:
| Güvenlik koşulu | Beklenen sonuç |
|---|---|
| Toplam hak bütünlüğü | Yetkisiz işlemle yeni ekonomik hak oluşturulamaması |
| Tekil ödeme | Aynı hak edişin birden fazla kez kullanılamaması |
| Proje ayrımı | Bir projenin fonunun başka proje işlemiyle tüketilememesi |
| Yetkili rapor kabulü | Geçersiz kaynak veya sürümün finansal işleme temel olamaması |
| Devir bütünlüğü | Transferin geçmiş dönem alacaklarını çoğaltmaması |
| Fon koruması | Kullanıcı ve proje fonlarının tanımlanmamış yönetici işlemleriyle çekilememesi |
Denetim sonuçları, belirli bir kod sürümü ve kapsam için geçerlidir. Sonradan yapılan sözleşme güncellemesi, yeni modül eklenmesi veya önemli yapılandırma değişikliği aynı değerlendirmeye otomatik olarak dahil sayılmaz.
Bu whitepaper, tamamlanmış bir denetim veya alınmış bir güvenlik sertifikası beyanı değildir. Üretimde kullanılacak sürümlerin inceleme kapsamı ve sonuçları, ilgili devreye alma kayıtlarıyla birlikte yayımlanır.
34.2 Multisig, Yetki Ayrımı ve Zaman Kilitleri
Kritik sistem yetkilerinin tek bir kişinin günlük kullanım anahtarında toplanması, teknik ve operasyonel açıdan yoğunlaşma oluşturur. eBattery, bu yetkileri görevlerine göre ayırır ve uygun işlemlerde çoklu imza düzeni kullanır.
Multisig, bir işlemin gerçekleşmesi için önceden belirlenmiş sayıda yetkili imza gerektirir. Güvenlik değeri, yalnızca imzacı sayısından gelmez. Anahtarların gerçekten farklı kişiler, cihazlar ve erişim düzenleri altında korunması da gerekir.
Aynı kişinin bütün anahtarları aynı bilgisayarda tuttuğu bir yapı, bağımsız onay mekanizması olarak değerlendirilmez.
OpenZeppelin’in erişim kontrolü yaklaşımı; rol bazlı yetkilerin, çoklu imza yönetiminin ve gecikmeli işlemlerin birlikte kullanılabilmesini açıklar. Zaman kilitleri, önemli yönetim işlemlerinin yürütülmeden önce görülebilmesine imkân verir.
eBattery’de yetkiler işlemin etkisine göre ayrılır:
| Yetki alanı | Kontrol yaklaşımı |
|---|---|
| Sözleşme yükseltmesi | Çoklu onay, inceleme ve uygun zaman gecikmesi |
| Kritik alıcı adresi değişikliği | Bağımsız doğrulama ve çoklu onay |
| Yeni ihraç veya arz değişikliği | Sözleşmesel dayanak ve kontrollü yetkilendirme |
| Fon serbest bırakma | Proje koşulları ve ilgili kanıtların kontrolü |
| Acil durdurma | Dar kapsamlı, hızlı koruma yetkisi |
| Yeniden başlatma | Olay değerlendirmesi ve ayrı onay |
| Kimlik doğrulama | Yalnızca ilgili uygunluk alanına erişim |
Zaman kilidi, aynı işlemin başka bir yönetici yolu üzerinden gecikmesiz yapılabildiği durumda beklenen korumayı sağlamaz. Bu nedenle alternatif çağrı yolları ve rol atama yetkileri de incelenir.
Acil durdurma yetkisi, varlıkları başka adrese aktarma veya ekonomik koşulları değiştirme yetkisiyle birleştirilmez. Koruma amacıyla hızlı müdahale mümkün olurken, kalıcı değişiklikler kendi onay sürecinden geçer.
Anahtar kaybı, personel değişikliği ve imzacıların erişilemezliği için de kontrollü devamlılık prosedürleri bulunur. İmza eşiği, hem yetkisiz işlemi önleyecek hem de tek bir kişinin yokluğunda sistemi gereksiz yere kilitlemeyecek biçimde değerlendirilir.
34.3 IoT Cihazı ve Oracle Güvenliği
İstasyon verisinin güvenilirliği, fiziksel kaynağın ve veriyi taşıyan sistemlerin birlikte korunmasına bağlıdır. Oracle altyapısının güçlü olması, yanlış ölçüm üreten veya kimliği ele geçirilmiş bir cihazı kendiliğinden güvenilir hâle getirmez.
eBattery’nin cihaz güvenliği yaklaşımı; kimlik, yapılandırma, veri koruması, arayüz erişimi, yazılım güncelleme ve güvenlik durumunun izlenmesi gibi alanları kapsar. Bu alanlar, NIST’in IoT cihazları için tanımladığı temel siber güvenlik yetenekleriyle uyumlu bir değerlendirme çerçevesi sağlar.
Cihaz tarafında şu kontroller esas alınır:
Cihaz başına ayrı kimlik bilgileri.
Güvenli iletişim ve sertifika yaşam döngüsü.
Yetkisiz yönetim arayüzlerinin sınırlandırılması.
Kaynağı ve bütünlüğü doğrulanan yazılım güncellemeleri.
Saha ağı ile diğer ağların ayrılması.
Fiziksel müdahale ve olağan dışı davranışların izlenmesi.
Bağlantı kesintisinde kritik kayıtların korunması.
Oracle tarafında ise kaynak erişimi, iş akışı sürümü, rapor imzası, dönem bilgisi ve tekrar kullanım kontrolleri uygulanır. Beklenen iş akışından gelmeyen bir rapor yalnızca biçimi doğru olduğu için kabul edilmez.
Veri anormallikleri, yalnızca toplam değer üzerinden değerlendirilmez. Sayaç sıfırlanması, zaman sapması, olağan dışı enerji artışı veya yinelenen oturumlar ayrı inceleme nedenleridir.
Birden fazla oracle düğümünün aynı kaynağı okuması ile bağımsız kaynakların karşılaştırılması farklı kontrol katmanlarıdır. eBattery; cihaz ölçümü, ödeme kaydı ve finansal belge gibi kaynakları uygun bağlamda karşılaştırır.
Şüpheli cihazın veya rapor kaynağının verisi, inceleme tamamlanana kadar ilgili finansal hesaplamadan ayrılabilir. Bu durumda veri boşluğu, sıfır faaliyet veya kesin gelir olarak gösterilmez.
34.4 Finansal Kayıt ve Dağıtım Kontrolleri
Finansal güvenlik, paranın doğru adrese gönderilmesinden önce doğru tutarın hesaplanmasını gerektirir. eBattery, gelir ve gider kaydından yatırımcı ödemesine kadar birbirini izleyen kontrol aşamaları uygular.
Kontrol süreci; kaynak belgeyi, hesaplamayı, onayı, fon karşılığını ve ödeme sonucunu kapsar.
Başlıca kontroller şunlardır:
Oturum ve tahsilatların tekilleştirilmesi.
Gelirlerin doğru proje ve döneme bağlanması.
Gider belgelerinin mükerrer işlenmesinin önlenmesi.
İşletme bedelinin açıklanan yönteme uygun hesaplanması.
Rezerv ve gerçek harcamanın ayrı izlenmesi.
Muhasebesel sonuç ile nakit durumunun mutabakatı.
Hak sahipliği kesiminin doğru uygulanması.
Dağıtım havuzunun yeterli fonla karşılanması.
Aynı dönem hakkının tekrar ödenmesinin engellenmesi.
Raporu hazırlayan, onaylayan ve fon hareketini gerçekleştiren roller mümkün olan ölçüde ayrılır. Otomasyon bu görev ayrımını ortadan kaldırmaz; yazılım üzerinden verilen yetkiler de aynı sorumluluk mantığıyla sınırlandırılır.
Dağıtım kaydında şu ilişki izlenir:
Onaylanan toplam hak ediş = Tamamlanan ödemeler + Ödenmemiş geçerli hak edişler + Açıklanmış düzeltmeler.
Bu ilişki, kullanılan vergi ve kesinti kayıtlarıyla uyumlu biçimde uygulanır. Brüt hak ediş ile net cüzdan transferi arasındaki farklar açıklanabilir olmalıdır.
Onchain bakiye ile iç raporlama arasında fark oluştuğunda yeni dağıtım açılmadan önce neden incelenir. Ekranda görünen bakiye, tek başına fonun mevcut olduğunun kanıtı kabul edilmez.
34.5 Proje Fonlarının Korunması
Proje finansmanı, işletme nakdi, bakım rezervi ve yatırımcı dağıtım havuzu farklı amaçlara sahip kaynaklardır. eBattery, bu kaynakların birbirine karışmasını önleyen kayıt ve yetki kontrolleri kurar.
Fonların korunması; yalnızca ayrı cüzdan açmakla tamamlanmaz. Hangi tarafın hangi tutarı, hangi koşulla kullanabildiği de belirlenmelidir.
Launchpad finansmanında fon serbest bırakılması, açıklanmış kapanış ve proje ilerleme koşullarına bağlanır. Tedarik veya kurulum ödemesi için gerekli belgeler kontrol edilir. Ödeme alıcılarının değiştirilmesi, özellikle dolandırıcılık ve hesap bilgisi manipülasyonu bakımından ayrı doğrulama gerektirir.
İşletme rezervleri ve dağıtım havuzları için şu ilkeler uygulanır:
Bir projenin kaynağı başka projenin açığını kapatmak için kullanılmaz.
Talep edilmemiş yatırımcı ödemeleri platform geliri sayılmaz.
Fonlar açıklanmamış borç verme, teminat veya getiri arama işlemlerine yönlendirilmez.
Teknik yönetim yetkisi, serbest fon çekme yetkisi olarak tasarlanmaz.
Banka, saklama ve sözleşme bakiyeleri dönemsel olarak mutabık tutulur.
Ayrıştırılmış muhasebe veya cüzdan yapısı, kendiliğinden mevduat güvencesi ya da iflastan bağımsız koruma oluşturmaz. Gerçek hukuki koruma, ilgili fon yapısı ve hizmet sağlayıcısının koşullarıyla birlikte açıklanır.
Bir sağlayıcıda hizmet kesintisi veya erişim sorunu yaşanması durumunda, hangi fonların etkilenebileceği belirlenir. Alternatif hizmete geçiş, varlıkların ekonomik niteliğini veya yatırımcı alacaklarını açıklamasız biçimde değiştirmez.
34.6 Bakım Rezervi ve Cihaz Yenileme Planı
İş sürekliliği, fiziksel ekipmanın yaşam döngüsüne uygun kaynak planlaması gerektirir. eBattery’nin bakım ve yenileme rezervi, bu ihtiyacı proje ekonomisinin parçası olarak ele alır.
Planlama; cihaz yaşı, kullanım yoğunluğu, arıza geçmişi, garanti koşulları, yedek parça durumu ve beklenen yenileme maliyeti üzerinden yapılır. Rezerv hedefi, yalnızca ilk kurulumdaki varsayımlara bağlı kalmaz; gerçek işletme verileriyle gözden geçirilir.
Yenileme planı şu alanları kapsar:
Periyodik bakım takvimi.
Kritik parçaların beklenen değişim ihtiyacı.
Yedek parça ve servis erişimi.
Garanti kapsamı ve başvuru süreçleri.
Cihaz desteğinin sona erme ihtimali.
Yenileme sırasında beklenen hizmet kesintisi.
Tahmini maliyet ve kullanılacak kaynak.
Rezerv kullanımı, onaylı iş emri veya yatırım kararıyla ilişkilendirilir. Harcamanın ardından cihazın hizmete dönüşü doğrulanır; yalnızca ödeme yapılmış olması bakımın tamamlandığı anlamına gelmez.
Rezervin bütün olası maliyetleri karşılayacağı varsayılmaz. Beklenmeyen hasar veya maliyet artışı durumunda ek kaynak ihtiyacı açıklanır ve proje koşullarındaki karar süreci uygulanır. Böyle bir ihtiyaç, otomatik olarak yeni yatırım birimi çıkarılması veya yatırımcıdan zorunlu ek ödeme alınması sonucunu doğurmaz.
Yenileme sırasında istasyon e-ID’si korunur. Eski ve yeni ekipman kayıtları tarihleriyle bağlanır; ölçüm ve gelir geçmişi birbirine karıştırılmaz.
34.7 Yer Sözleşmeleri ve İstasyon Taşıma Süreci
Bir istasyonun uzun vadeli faaliyet kapasitesi, cihazın teknik ömrünün yanında bulunduğu alanı kullanma hakkına da bağlıdır. Bu nedenle saha sözleşmeleri iş sürekliliği planının temel bileşenidir.
Saha ilişkilerinde aşağıdaki konular değerlendirilir:
Kullanım süresi ve yenileme koşulları.
Fesih ve ihlal hükümleri.
Kira veya gelir paylaşımı yöntemi.
Araç ve bakım ekibi erişimi.
Elektrik bağlantısına ilişkin hak ve sorumluluklar.
Cihazların sökülmesi ve alanın eski hâline getirilmesi.
Mülk sahibinin veya saha işletmecisinin değişmesi.
Sigorta ve zarar sorumlulukları.
Yatırım hakkının faaliyet ömrüyle ilişkilendirilmesi, mevcut saha sözleşmesinin sınırsız süreyle devam edeceği anlamına gelmez. Sözleşme bitişi ve yenileme tarihleri önceden izlenir.
Taşıma gerektiğinde yeni saha; talep, enerji bağlantısı, kurulum maliyeti ve işletme koşulları bakımından yeniden değerlendirilir. Yeni konumun ekonomik özellikleri eski sahayla aynı kabul edilmez.
Taşıma planında kesinti süresi, nakliye ve kurulum giderleri, gerekli izinler ve yatırımcı haklarının devamlılığı açıklanır. Önemli koşul değişiklikleri, ilgili sözleşmesel onay sürecine göre yürütülür.
Eski sahadaki son faaliyet ile yeni sahadaki ilk faaliyet arasında izlenebilir kayıt oluşturulur. Proje kimliği devam ederken farklı bir ekonomik projenin aynı kimlik altında açıklamasız biçimde sunulmasına izin verilmez.
34.8 Siber Olaylara Müdahale ve Acil Durdurma
eBattery’nin olay müdahalesi yaklaşımı, olay ortaya çıktıktan sonra yapılan teknik müdahaleden daha geniştir. Hazırlık, tespit, değerlendirme, etkiyi sınırlama, kurtarma ve iyileştirme aşamaları birlikte ele alınır.
NIST’in SP 800-61 Rev. 3 rehberi de olay müdahalesini genel siber güvenlik risk yönetimiyle bütünleşik bir süreç olarak konumlandırır. eBattery, müdahale planlarını bu yaşam döngüsü yaklaşımıyla oluşturur.
Olaylar, etkiledikleri varlık ve hizmete göre sınıflandırılır:
| Olay türü | Öncelikli müdahale alanı |
|---|---|
| Yönetici anahtarının ele geçirilmesi şüphesi | İlgili yetkilerin sınırlandırılması ve anahtar değişimi |
| Hatalı oracle raporu | Kaynağın ayrılması ve etkilenen finansal işlemlerin bekletilmesi |
| Akıllı sözleşme açığı | Etkilenen işlevin durdurulması ve fon etkisinin incelenmesi |
| Kişisel veri ihlali | Erişimin kesilmesi, kapsam analizi ve ilgili bildirim süreci |
| Cihaz veya saha ağı ihlali | Cihazın güvenli duruma alınması ve ağ izolasyonu |
| Ödeme sağlayıcısı sorunu | Yeni işlemlerin sınırlandırılması ve mutabakat |
| Veri bütünlüğü kaybı | Etkilenen kayıtların ayrılması ve doğrulanmış geri yükleme |
Acil durdurma, kapsamı tanımlı bir koruma mekanizmasıdır. Bir projenin oracle kaydındaki sorun, gereksiz yere bütün istasyonların fiziksel hizmetini durduracak şekilde tasarlanmaz. Buna karşılık elektriksel güvenlik riski varsa ilgili cihazın yerel koruma mekanizmaları önceliklidir.
Durdurma işlemi geçmiş blockchain işlemlerini geri almaz ve daha önce oluşmuş ekonomik hakları silmez. Hangi işlemlerin beklediği, hangi hakların korunduğu ve hangi kullanıcıların etkilendiği kayıt altına alınır.
Yeniden başlatma, sorunun görünürde ortadan kalkmasına dayanmaz. Düzeltme doğrulanır, etkilenen fon ve kayıtlar mutabık tutulur ve yetkili onay alınır.
Olay iletişiminde doğrulanmış bilgi paylaşılır. Yasal bildirimler ilgili süre ve koşullara göre yürütülür. Aktif açığın kötüye kullanılmasını kolaylaştırabilecek teknik ayrıntılar, güvenli açıklama süreci içinde ele alınır.
34.9 Yedekleme, Kurtarma ve Veri Erişilebilirliği
Blockchain kayıtları, eBattery’nin bütün veri ihtiyaçlarının yedeği değildir. Faturalar, kaynak IoT kayıtları, sözleşme belgeleri, müşteri destek geçmişi ve birçok operasyonel bilgi ayrı sistemlerde bulunur.
Bu nedenle yedekleme stratejisi, verinin bulunduğu katmana göre düzenlenir:
Operasyonel veritabanları.
Finansal kayıt ve belge arşivleri.
Cihaz ve istasyon yapılandırmaları.
Oracle iş akışı sürümleri.
Sözleşme kaynak kodu ve dağıtım kayıtları.
Yetki ve güvenlik günlükleri.
İndeksleme verileri ve yeniden oluşturma araçları.
Yedekler şifrelenir, erişimleri sınırlandırılır ve üretim ortamıyla ortak hata noktaları azaltılır. Uygun kritik kayıtlarda değiştirilmeye karşı korumalı kopyalar kullanılır.
Kurtarma planında iki hedef ayrı tanımlanır:
Kurtarma süresi hedefi, hizmetin ne kadar sürede geri getirilmesinin amaçlandığını belirtir.
Veri kaybı toleransı, hangi zaman aralığındaki kayıt kaybının kabul edilebileceğini belirler.
Bu hedefler her sistem için aynı değildir. Canlı şarj operasyonu, yatırımcı rapor arşivi ve analitik ekran farklı önceliklere sahip olabilir. Hedefler, test edilmiş kapasiteyle ilişkilendirilir; bütün hizmetler için sınırsız ve anlık kurtarma iddiasında bulunulmaz.
Yedek alınmış olması yeterli kabul edilmez. Geri yükleme testleri, kayıt bütünlüğü ve sistemin gerçekten çalışabilir durumda açılmasıyla doğrulanır.
Şifreli arşivin anahtarlarının kaybolması da veri kaybına yol açabilir. Bu nedenle anahtar yedekleme ve erişim kurtarma düzeni, veri yedeklerinden ayrı güvenlik kontrolleriyle korunur.
Zincirden yeniden oluşturulabilen indeksler ile yalnızca offchain arşivde bulunan belgeler ayırt edilir. Bir raporun hash’inin zincirde bulunması, ilgili dosyanın kaybını telafi etmez.
34.10 İşletme, Piyasa ve Ödeme Varlığı Risklerinin Yönetimi
eBattery’nin risk yönetimi, siber güvenliğin yanında istasyonun ekonomik ve fiziksel koşullarını da kapsar. Doğru çalışan yazılım, düşük talebi veya artan enerji maliyetini ortadan kaldırmaz.
Riskler farklı kontrol araçlarıyla ele alınır:
| Risk alanı | Yönetim yaklaşımı |
|---|---|
| Kullanım ve talep | Bölgesel analiz, senaryo karşılaştırması ve gerçekleşme takibi |
| Enerji maliyeti | Tedarik koşulları, tarife takibi ve maliyet görünürlüğü |
| Cihaz performansı | Bakım, garanti, yedek parça ve yenileme planı |
| Saha devamlılığı | Sözleşme takibi ve taşıma hazırlığı |
| İkincil piyasa | Fiyat ve işlem hacmi şeffaflığı, likidite koşullarının açıklanması |
| Ödeme sağlayıcısı | Yetki, hesaplaşma ve hizmet sürekliliği kontrolü |
| Ödeme varlığı | İhraççı, likidite, değer sapması ve transfer kısıtlarının izlenmesi |
| Ağ ve köprü | Desteklenen yolların sınırlandırılması ve kesinleşme kontrolü |
Ödeme ve dağıtım varlıklarında isim veya fiyat hedefi yeterli güven ölçütü değildir. Sözleşme adresi, ihraççı koşulları, itfa erişimi ve varsa dondurma yetkileri dikkate alınır.
Bir ödeme varlığında önemli değer sapması veya erişim sorunu oluştuğunda, yeni işlemlerin kabulü durdurulabilir. Ancak yatırımcı alacağı sessizce farklı varlığa veya farklı değerleme esasına çevrilmez. Geçiş, açıklanmış sözleşme ve onay süreçleriyle yürütülür.
Sigorta da kapsamıyla değerlendirilir. Poliçenin bulunması bütün işletme, siber olay veya gelir kayıplarının karşılandığı anlamına gelmez. Teminatlar, istisnalar, limitler ve hasar süreci proje kayıtlarında uygun kapsamda açıklanır.
İkincil piyasa likiditesi, işletme rezervleriyle yapay olarak desteklenen bir garantiye dönüştürülmez. İstasyonun hizmet devamlılığı için ayrılan fonlar, yatırım birimi fiyatını korumak amacıyla kullanılmaz.
34.11 Çıkar Çatışmaları ve İlişkili Taraf İşlemleri
eBattery’nin işletmeci, teknoloji sağlayıcısı ve platform yöneticisi rollerini birlikte üstlenmesi, çıkar çatışmalarının açık yönetilmesini gerektirir.
Çıkar çatışması, yalnızca doğrudan usulsüz işlem anlamına gelmez. Bir kararın platform geliri, proje maliyeti ve yatırımcı sonucu üzerinde farklı etkiler yaratması da yönetilmesi gereken bir durumdur.
Önemli alanlar şunlardır:
eBattery işletme hizmet bedelinin belirlenmesi.
İlişkili şirketlerden mal veya hizmet alınması.
Projeler arasında ortak maliyet dağıtımı.
Launchpad’de proje seçimi ve görünürlüğü.
İkincil piyasada ilişkili taraf işlemleri.
Rezerv kullanımı ve cihaz yenileme kararları.
Proje performansına ilişkin tanıtım içerikleri.
İlişkili taraf işlemlerinde hizmetin kapsamı, fiyatlandırma gerekçesi ve onay süreci kayıt altına alınır. Uygun durumlarda alternatif teklifler veya karşılaştırılabilir koşullar değerlendirilir. Yalnızca en düşük fiyat değil, hizmetin toplam maliyeti ve kalitesi dikkate alınır.
Karardan kişisel veya kurumsal olarak yararlanan tarafın, işlemi tek başına onaylamaması esas alınır. İlişkili hizmet, sıradan üçüncü taraf gideri gibi gizlenmez.
Tanıtım ve analitik alanlarında da ayrım korunur. Ücretli görünürlük, bağımsız performans sıralaması gibi sunulmaz. Platformun gelir beklentisi, yatırımcıya gösterilen gerçekleşmiş verilerin veya risk açıklamalarının değiştirilmesine gerekçe oluşturmaz.
İçeriden erişilen önemli proje bilgilerinin kişisel işlem avantajına dönüştürülmesini önlemeye yönelik erişim ve işlem politikaları uygulanır. Kamuya açıklanacak önemli bilgiler, uygun ve tutarlı duyuru süreciyle paylaşılır.
34.12 Denetim Sonuçları ve Şeffaf Raporlama
eBattery’nin denetim yaklaşımında farklı incelemeler kendi kapsamlarıyla açıklanır. Kod denetimi, finansal inceleme ve fiziksel saha kontrolü aynı güvenceyi üretmez.
| İnceleme türü | Temel kapsam |
|---|---|
| Akıllı sözleşme denetimi | Kod, yetki ve işlem mantığı |
| Siber güvenlik testi | Uygulama, ağ ve erişim güvenliği |
| Finansal inceleme | Belge, hesaplama, mutabakat ve raporlama |
| Saha ve cihaz kontrolü | Fiziksel kurulum, ölçüm ve işletme koşulları |
| İş sürekliliği testi | Kesinti, geri yükleme ve yeniden başlatma kapasitesi |
Yayımlanan inceleme bilgileri; tarihi, kapsamı, incelenen sürümü, önemli bulguları ve düzeltme durumunu içerir. İnceleme dışında kalan alanlar da belirtilir.
“Denetlendi” ifadesi tek başına kullanılmaz. Hangi bileşenin kim tarafından ve hangi sürümde incelendiği anlaşılabilir olmalıdır. Denetçinin ticari ilişkisi veya incelemenin bağımsızlığını etkileyebilecek durumlar uygun şekilde açıklanır.
Bulguların kapanışı, yalnızca geliştirme ekibinin düzeltme yaptığını bildirmesine dayanmaz. Etkinin büyüklüğüne göre yeniden test veya bağımsız doğrulama uygulanır. Üretime geçiş koşulları, açık bulguların etkisi dikkate alınarak değerlendirilir.
Güvenlik olaylarından sonra hazırlanan raporlar; olayın doğrulanmış kapsamını, etkilenen hizmetleri, ekonomik etkisini, alınan önlemleri ve tekrarını azaltacak çalışmaları açıklar. Kişisel veriler ve aktif güvenlik açığı oluşturabilecek ayrıntılar korunur.
Yatırımcıya sunulan şeffaflık, yalnızca olumlu sonuçların paylaşılmasıyla sınırlı değildir. Önemli hizmet kesintileri, rapor düzeltmeleri ve güvenlik değişiklikleri de proje geçmişinin parçası olarak tutulur. Böylece eBattery’nin güvenlik ve süreklilik yaklaşımı, kullanılan teknolojilerin yanında uygulanan kontroller ve doğrulanabilir sonuçlar üzerinden değerlendirilebilir.
