20. Dijital Kimlik: İstasyon e-ID ve Yatırımcı e-ID

eBattery’nin dijital kimlik yaklaşımı, fiziksel istasyonların, yatırımcıların ve işlem yetkilerinin birbirleriyle doğru biçimde ilişkilendirilmesini sağlar. Amaç, ekosistemdeki her kaydın hangi projeye, kişiye veya yetkili işleme ait olduğunun anlaşılabilmesidir.

Bir istasyonun adı değişebilir, cihazı yenilenebilir veya uygun koşullarda başka bir konuma taşınabilir. Yatırımcı da telefonunu, iletişim bilgilerini veya kullandığı cüzdanı değiştirebilir. Bu değişiklikler sırasında proje geçmişinin, hak sahipliğinin ve yetkilendirme kayıtlarının tutarlı kalması gerekir.

eBattery’nin 2027 hedefli Web3 mimarisinde dijital kimlik, bu devamlılığı destekleyen temel yapılardan biridir. İstasyon e-ID, proje ve fiziksel altyapı kayıtlarını ilişkilendirirken yatırımcı e-ID, kişinin doğrulama ve erişim koşullarının yönetilmesine hizmet eder.

Temel ilke; kimliği, kimliğe ilişkin bilgileri ve belirli bir işlemi yapma yetkisini ayrı tanımlamak, ardından bu unsurları kontrollü biçimde birbirine bağlamaktır.

Bu yaklaşım, yatırımcıya açık proje kayıtları sunulmasını ve kişisel verilerin korunmasını birlikte ele alır. Hangi bilginin kamuya açık olacağı, hangi bilginin yalnızca yetkili taraflarca görülebileceği ve hangi değişikliğin yeniden doğrulama gerektireceği kimlik tasarımının parçasıdır.

20.1 eBattery Dijital Kimlik Yaklaşımı

eBattery’de e-ID, bir kişi veya proje hakkında tutulan bütün bilgilerin tek bir açık kayıtta toplanması anlamına gelmez. Kimlik, ilgili varlığın veya kişinin sistem içinde tutarlı biçimde tanınmasını sağlayan referanstır. Bu referansla ilişkilendirilen bilgiler ise amaçlarına ve erişim koşullarına göre ayrı yönetilir.

Kimlik yaklaşımı dört temel unsur üzerine kurulur:

Unsur İşlev Örnek
Tanımlayıcı İlgili proje veya kişiyi sistem içinde ayırt eder İstasyon e-ID veya yatırımcı e-ID
Kimliğe bağlı kayıt İlgili kişi veya proje hakkında bilgi taşır İstasyonun cihazları, yatırımcının doğrulama durumu
Doğrulama bilgisi Bir bilginin kaynağını ve geçerliliğini değerlendirmeyi sağlar Belge kaynağı, imza, doğrulama tarihi
Yetki Belirli bir işlemin hangi koşullarla yapılabileceğini belirler Projeye katılma, kayıt güncelleme veya dağıtım işlemi onaylama

Bu ayrım, sistemin yanlış varsayımlarla çalışmasını önler. Bir kişinin kimliğinin doğrulanmış olması, bütün yatırım projelerine erişebileceği anlamına gelmez. Bir istasyonun kayıtlı olması da lisans, bakım veya güncel çalışma durumunun kendiliğinden doğrulandığını göstermez.

Kaynağı ve kapsamı belli bilgi

Kimliğe bağlı önemli bir kayıtta, bilginin kendisiyle birlikte kaynağı da korunur. Bilgiyi kimin oluşturduğu, hangi belgeye dayandığı, ne zaman kontrol edildiği ve hangi kapsamda geçerli olduğu izlenir.

Örneğin istasyonun donanım bilgisi üretici belgesinden, kurulum durumu saha kayıtlarından, işletme yetkisi ilgili resmî ve sözleşmesel belgelerden doğrulanabilir. Bu kaynakların birbirinden farklı olması, kayıt düzeninde görünür tutulur.

Yatırımcı tarafında da kimlik doğrulama, ülke uygunluğu ve belirli bir işlem için yetkilendirme ayrı değerlendirme adımlarıdır.

Standartlarla uyumlu tasarım

W3C’nin merkeziyetsiz tanımlayıcılar — DID — yaklaşımı, bir kimliğin doğrulama yöntemleri ve kontrol yetkileriyle ilişkilendirilmesine yönelik teknik bir çerçeve sunar. Bu yapı, kimliğin işaret ettiği kişi veya varlıkla kimlik kaydını yönetme yetkisine sahip tarafın ayrı tanımlanabilmesini destekler.

eBattery’nin tasarımında da kimlik referansı, kayıt yönetimi ve ekonomik hak sahipliği birbirinden ayrılır. Bir istasyonun dijital kaydını güncelleme yetkisi, o istasyonun yatırım birimlerine sahip olmakla aynı yetki değildir.

eBattery e-ID, platformun kimlik ve kayıt mimarisidir. Resmî kimlik belgeleri, faaliyet izinleri ve hukuki siciller kendi geçerliliklerini korur; e-ID bu belgelerle ilişki kurulmasına hizmet eder.

20.2 İstasyon e-ID: Kalıcı Proje Kimliği

İstasyon e-ID, RWA kapsamındaki istasyon projesinin yaşam döngüsü boyunca kullanılan kalıcı referanstır. Finansman, kurulum, işletme, bakım ve yenileme kayıtları bu kimlikle ilişkilendirilir.

Kalıcı kimlik, bütün proje bilgilerinin değişmez olması anlamına gelmez. Değişen bilgiler, aynı proje geçmişi içinde tarih ve sürüm bilgisiyle yönetilir.

İstasyon e-ID’nin doğrudan istasyon adı, cihaz seri numarası veya konum gibi değişebilen bilgilerden türetilmemesi esas alınır. Böylece bir ad değişikliği veya ekipman yenilemesi, projenin yeniden tanımlanmasını gerektirmez.

Proje kimliği ve alt varlıklar

Bir istasyon projesinde birden fazla fiziksel veya teknik unsur bulunabilir:

  • Saha veya yerleşim alanı.

  • Şarj üniteleri.

  • Bağımsız şarj hizmet noktaları.

  • Soket ve konnektörler.

  • Sayaçlar.

  • İletişim cihazları ve ilgili kontrol bileşenleri.

Bu unsurlar kendi alt kimlikleriyle takip edilir ve istasyon e-ID’sine bağlanır. Bir sayaç değiştirildiğinde sayaç kaydı güncellenir; proje geçmişi korunur. Bir şarj ünitesi devreden çıkarıldığında hangi tarihe kadar hizmet verdiği görülebilir.

Bu ilişki, geçmiş bir oturumun daha sonra kurulan başka bir cihazla yanlış eşleştirilmesini önler.

Operatör ve dış sistem eşleştirmeleri

Farklı işletme sistemleri aynı istasyon için farklı tanımlayıcılar kullanabilir. eBattery, operatör kayıtları, cihaz yönetim sistemi kimlikleri ve ilgili diğer referansları kendi proje kimliğiyle eşleştirir.

Bu eşleştirmelerin geçerlilik dönemleri tutulur. Bir entegrasyon veya operatör referansı değiştiğinde geçmiş veriler yeni kimlikle karıştırılmaz.

İstasyon e-ID, platform içindeki ortak referansı sağlarken dış sistemlerin tanımlayıcıları kaynaklarıyla birlikte korunur.

Kimlik devamlılığının sınırı

Aynı e-ID’nin birbirinden bağımsız iki projeyi temsil etmesine izin verilmez. İptal edilmiş veya kapatılmış bir proje kimliği, yeni ve ilgisiz bir projeye yeniden tahsis edilmez.

Taşıma veya kapsam değişikliğinde aynı proje kimliğinin sürdürülmesi, hukuki ve ekonomik devamlılığın korunmasına bağlıdır. Yeni bir proje oluşuyorsa bunun ayrı kimlikle tanımlanması ve önceki projeyle ilişkisinin açıklanması gerekir.

20.3 Dijital İstasyon Pasaportu

Dijital İstasyon Pasaportu, istasyon e-ID’siyle ilişkilendirilen bilgilerin kullanıcı tarafından anlaşılabilir bir proje görünümünde sunulmasıdır.

Pasaport, yatırımcının veya yetkili hizmet kullanıcısının istasyonun güncel durumunu ve geçmişini incelemesini sağlar. Teknik bilgiler, işletme kayıtları ve ekonomik veriler kendi kaynak ve erişim düzeyleriyle gösterilir.

Pasaportun temel içeriği

Bilgi grubu İçerik
Proje tanımı Proje adı, e-ID, kapsam ve faaliyet durumu
Konum ve erişim Uygun kapsamda konum, giriş bilgileri, hizmet saatleri
Teknik yapı AC/DC türü, cihazlar, soketler ve güç bilgileri
İşletme Hizmet sağlayıcı, işletmeci ve ilgili yetki referansları
Yaşam döngüsü Kurulum, devreye alma, bakım, yenileme ve taşıma olayları
Ekonomik yapı Birim yapısı, raporlama dönemleri ve kamuya açık mali göstergeler
Doğrulama Kaynak, güncelleme tarihi, kayıt sürümü ve doğrulama durumu

Pasaportta bilginin varlığıyla doğrulanma durumu birbirinden ayrılır. Bir belgenin yüklenmiş olması, ilgili kontrolün tamamlandığı şeklinde gösterilmez.

Güncel görünüm ve geçmiş görünüm

Pasaport, istasyonun bugünkü durumunu sunarken geçmiş dönemlerin kayıtlarına da bağlantı verir. Kullanıcı belirli bir dönemin raporunu incelerken o dönemde geçerli olan cihaz ve işletme yapısını görebilir.

Örneğin kapasitesi artırılmış bir istasyonun geçmiş enerji satışları, yeni kapasiteyle gerçekleştirilmiş gibi sunulmaz. Yeni donanımın devreye girdiği tarih, karşılaştırmalarda dikkate alınır.

Bu yaklaşım, yatırımcıların istasyon performansındaki değişiklikleri doğru yorumlamasını destekler.

Belgeye ve işleme erişim

Pasaport, proje belgeleri ve ilgili zincir üzerindeki işlem kayıtları arasında bağlantı kurar. Bir yatırımcı dağıtım özetinden ilgili dönem hesabına, oradan da açıklanan doğrulama referanslarına ulaşabilir.

Sahada kullanılan QR kod veya benzeri erişim araçları, ilgili pasaportun doğrulanmış uygulama görünümüne yönlendirme amacı taşır. Bu yönlendirme tek başına cüzdan işlemi onayı veya fiziksel cihazın doğruluğuna ilişkin yeterli kanıt olarak kullanılmaz. Gösterilen istasyon kimliği, konum ve hizmet sağlayıcı bilgileri birlikte kontrol edilir.

20.4 Konum, Soket, Güç ve Donanım Kayıtları

İstasyonun teknik kaydı, sürücünün hizmet seçimini ve yatırımcının proje değerlendirmesini etkiler. Bu nedenle teknik alanların anlamı ve hangi fiziksel unsura ait olduğu açık biçimde tanımlanır.

Konum kaydı

Konum bilgisi, koordinatın yanında kullanıcı erişimini açıklayan unsurları da kapsar. Otopark girişi, kat bilgisi, araç erişim yönü, çalışma saatleri ve özel erişim koşulları gerektiğinde kayda eklenir.

Haritadaki küçük bir konum hatasının düzeltilmesi ile istasyonun başka bir sahaya taşınması farklı olaylardır. Koordinat düzeltmesi veri düzeltmesi olarak; taşıma ise proje yaşam döngüsünü etkileyen ayrı bir değişiklik olarak kaydedilir.

Özel veya konutla ilişkili noktalarda konumun ne ölçüde gösterileceği, hizmet modeli ve gizlilik koşullarıyla birlikte değerlendirilir.

Şarj ünitesi ve soket ilişkisi

Kayıt düzeninde istasyon, ünite ve soket seviyeleri ayrı tutulur. Hangi soketin hangi cihazla ilişkili olduğu ve aynı anda kaç aracın hizmet alabileceği açıklanır.

Bir cihaz üzerinde birden fazla konnektör bulunması, bütün konnektörlerin aynı anda bağımsız biçimde kullanılabildiği anlamına gelmeyebilir. Sunulan kapasite, cihazın gerçek çalışma düzenine göre tanımlanır.

Güç bilgilerinin anlamı

Güç kaydında farklı değerler birbirinden ayrılır:

  • Donanımın nominal güç kapasitesi.

  • Saha veya bağlantının izin verdiği kapasite.

  • Yapılandırılmış işletme sınırı.

  • Paylaşımlı kullanımda uygulanabilen güç dağılımı.

  • İlgili oturum sırasında ölçülen anlık güç.

Bu ayrım, teorik kapasitenin gerçekleşen hizmetle karıştırılmasını önler. Enerji miktarı da güçten ayrı ölçülür; kW kapasiteyi veya anlık gücü, kWh ise belirli bir sürede aktarılan enerjiyi ifade eder.

Donanım ve veri güvenilirliği

Üretici, model, seri numarası, uygun teknik belgeler ve bakım açısından gerekli sürüm bilgileri yetkili kayıtlarda tutulur. Güvenlik açısından hassas sistem bilgileri kamuya açık pasaportta sınırsız biçimde yayımlanmaz.

Teknik özellik kaydıyla anlık durum verisi de ayrıdır. Cihazın kapasitesi görece kalıcı bir bilgiyken müsaitlik veya arıza durumu zamana bağlıdır. Anlık veriler, kaynak ve son güncelleme bilgisiyle birlikte değerlendirilir.

20.5 Lisans, Hizmet ve İşletme Bilgileri

İstasyonun dijital kimliği, hizmetin hangi sorumluluk düzeninde sunulduğunu açıklamalıdır.

eBattery’nin hedeflediği işletme modelinde lisans, istasyonun ağa dahil edilmesi, saha ilişkileri ve hizmet sunumu için gereken belgeler ilgili proje kaydıyla ilişkilendirilir. Her belgenin kapsamı, geçerliliği ve dayanağı ayrı tutulur.

Yetki ve sorumlulukların görünürlüğü

Pasaportta ve yetkili proje kayıtlarında şu ilişkiler açıklanır:

  • Şarj ağı veya hizmet sağlayıcı kuruluş.

  • İstasyonun günlük işletmesinden sorumlu taraf.

  • Fiziksel ekipmanın mülkiyet veya kullanım ilişkisi.

  • Saha kullanımını sağlayan sözleşmesel düzen.

  • Bakım ve teknik hizmet sorumlulukları.

  • İlgili izin, lisans veya sertifika referansları.

Bu kayıtlar, yatırımcının ekonomik haklarını da destekleyen işletme çerçevesini görünür kılar.

Belge durumunun izlenmesi

İlgili belgelerin düzenlenme tarihi, geçerlilik süresi, kontrol tarihi ve varsa değişiklikleri takip edilir. Süresi dolmuş bir belge, güncel yetki kanıtı olarak gösterilmez.

Doğrulama, erişilebilir resmî kaynaklar ve yetkili belge kontrolleri üzerinden yürütülür. Bir belgenin eBattery sisteminde doğrulanmış olarak işaretlenmesi, ilgili kamu kurumunun zincir üzerinde dijital onay verdiği anlamına gelmez. Kaynak belgeyi düzenleyen tarafla kontrolü yapan taraf ayrı gösterilir.

İşletme değişiklikleri

Hizmet sağlayıcı veya bakım sorumlusu değiştiğinde, değişikliğin yürürlük tarihi kaydedilir. Geçmiş dönemlerde hangi tarafın sorumlu olduğu korunur.

İşletme ilişkisindeki değişiklik, yatırım birimlerinin ekonomik haklarına etkisi bakımından ayrıca değerlendirilir. İstasyon kimliği bu değişikliği kaydeder; değişikliğin hukuki geçerliliği ilgili izin ve sözleşmelerle sağlanır.

20.6 Kurulum, Bakım ve Cihaz Yenileme Geçmişi

İstasyonun yaşam döngüsü, tek bir başlangıç kaydından oluşmaz. Kurulumdan itibaren gerçekleşen olaylar, projenin teknik ve ekonomik geçmişini oluşturur.

eBattery’nin olay kaydı yaklaşımında, önemli bir işlem için tarih, etkilenen varlık, işlemi yapan taraf, dayanak belge ve hizmet üzerindeki sonuç birlikte tutulur.

Kurulum ve devreye alma

Kurulum geçmişi; ekipmanın sahaya ulaşmasını, montajı, bağlantı işlemlerini ve gerekli kontrolleri kapsar. Fiziksel montajın tamamlanmasıyla ticari hizmetin başlaması ayrı tarihler olarak izlenebilir.

Devreye alma kaydı, istasyonun hizmet için gerekli koşulları karşılayarak faaliyete geçtiği dönemi belirler. Finansman ve kurulum aşamasındaki proje, işletme performansı üreten aktif istasyonla karıştırılmaz.

Bakım ve arıza kayıtları

Bakım kaydında işlemin türü, nedeni, etkilenen cihaz ve hizmet kesintisi bilgisi bulunur. Arıza tespit zamanı, müdahale ve yeniden hizmete dönüş zamanları ayrı izlenir.

Bir bakım talebinin açılmış olması, bakımın tamamlandığını göstermez. Talep, uygulama ve kapanış aşamalarının ayrılması, istasyonun gerçek durumunun anlaşılmasını sağlar.

Bu kayıtlar, gelir veya kullanılabilirlik göstergelerindeki değişimlerin açıklanmasına yardımcı olur. Belirli bir dönemdeki düşük kullanımın bakım nedeniyle oluşup oluşmadığı incelenebilir.

Cihaz yenileme

Yenilemede eski ve yeni cihaz kayıtları birbirine bağlanır. Değişiklik nedeni, maliyet, devreden çıkarma ve devreye alma tarihleri korunur.

Yeni cihazın farklı ölçüm veya iletişim yetenekleri varsa, veri karşılaştırmaları bu değişiklik dikkate alınarak yapılır. Sayaç değişimi sırasında eski ve yeni ölçüm kayıtlarının ilişkilendirilmesi, aynı enerji miktarının iki kez sayılmasını veya kayıt sürekliliğinin kaybolmasını önlemeyi amaçlar.

Geçmişin bütünlüğü

Doğrulanmış olay geçmişinde yapılan düzeltmeler gerekçeleriyle kaydedilir. Önceki ve yeni kayıt arasındaki ilişki korunur; sonradan eklenen bir açıklama, ilk olay zamanıyla karıştırılmaz.

Teknik olayların mali belgelerle ilişkilendirilmesi de esastır. Bir cihazın değiştirildiğini gösteren kayıtla bu değişikliğin projeye yansıtılan maliyeti birlikte incelenebilir.

20.7 Yatırımcı e-ID ve Yatırıma Uygunluk

Yatırımcı e-ID, bir kişinin veya kuruluşun yatırım hizmetlerine ilişkin doğrulama ve erişim durumunun yönetilmesini sağlar.

Bu kimlik, topluluk kullanıcı adından ve cüzdan adresinden ayrı bir referanstır. Böylece sosyal profil, kişisel doğrulama belgeleri ve finansal işlemler farklı erişim düzeyleriyle yönetilebilir.

Kimlik doğrulama ile yatırım uygunluğu

Kimlik doğrulama, işlemi yapan kişinin veya kuruluşun tanınmasına hizmet eder. Yatırıma uygunluk ise belirli bir projeye ve işleme katılım koşullarının karşılanıp karşılanmadığını değerlendirir.

Yatırımcı e-ID kapsamında, hizmetin gerektirdiği ölçüde şu unsurlar ele alınır:

  • Kişi veya kuruluşun kimlik doğrulama durumu.

  • İlgili ülke ve ikamet bilgileri.

  • Bireysel veya kurumsal katılım yapısı.

  • Gerekli yatırımcı sınıflandırması.

  • Kurumsal işlemlerde temsil ve imza yetkileri.

  • Proje veya işlem bazındaki katılım koşulları.

  • Doğrulamaların geçerlilik ve güncelleme durumu.

Kurumsal yatırımcıda işlemi yapan temsilci ile ekonomik hakkın sahibi kuruluş ayrı tanımlanır. Temsilcinin değişmesi, kuruluşun hak sahipliğinin başka bir kişiye geçtiği şeklinde işlenmez.

Proje ve işlem bazlı değerlendirme

Bir yatırımcının bir projeye uygun olması, başka bir ülke veya farklı yapıdaki projeye otomatik erişim sağlamaz. Kontroller, ilgili hizmet ve işlem anındaki koşullara göre uygulanır.

İlk katılım, ikinci el alım ve diğer işlemler farklı değerlendirmeler gerektirebilir. Kullanıcıya, işlemin tamamlanması için gerekli adımlar anlaşılır biçimde gösterilir.

Güncel durumun korunması

Kimlik belgesinin geçerliliği, ikamet, temsil yetkisi veya ilgili sınıflandırma değişebilir. Yatırımcı e-ID bu bilgilerin güncellenmesini ve gerektiğinde yeniden doğrulanmasını destekler.

Güncelleme ihtiyacı ile mevcut yatırım hakkı birbirinden ayrılır. Yeni işlem yetkisinin sınırlandırılması, kişinin geçmişte edindiği hakların kendiliğinden silinmesi anlamına gelmez. Mevcut varlık ve dağıtımlara ilişkin işlemler, geçerli sözleşme ve hukuk çerçevesinde yönetilir.

Yatırımcı e-ID, alınıp satılabilen bir yatırım birimi olarak tasarlanmaz. Kişiye veya kuruluşa bağlı doğrulama ve yetki ilişkisini taşır.

20.8 Kullanıcı Hesabı, Akıllı Cüzdan ve Kimlik Bağlantısı

eBattery’de kullanıcı hesabı, yatırımcı kimliği ve akıllı cüzdan farklı görevler üstlenir.

Kullanıcı hesabı uygulamaya erişimi ve tercihleri yönetir. Yatırımcı e-ID, doğrulama ve uygunluk durumunu taşır. Akıllı cüzdan ise zincir üzerindeki işlemlerle etkileşimi sağlar.

Bu unsurların bağlanması, kullanıcının bilgisi ve ilgili doğrulama adımlarıyla gerçekleştirilir.

Cüzdan kontrolünün doğrulanması

Bir cüzdan adresinin hesaba yazılması, o adresin kullanıcı tarafından kontrol edildiğini kanıtlamaz. Bağlantı sürecinde, ilgili cüzdanın kontrolünü doğrulayan ve amacı açıkça belirtilen işlem kullanılır.

Bağlantı için verilen imza; hesap, ağ, süre ve tek kullanımlık doğrulama bilgisiyle sınırlandırılacak şekilde tasarlanır. Bu onay, varlık transferine veya sınırsız işlem yetkisine dönüştürülmez.

Cüzdan kontrolünün doğrulanması ile kişinin kimlik doğrulamasının tamamlanması ayrı kontrollerdir. İki sonucun birlikte ilişkilendirilmesi, yetkili yatırım işlemleri için kullanılabilir.

Account Abstraction yaklaşımı

Account Abstraction, cüzdan işlemlerinin akıllı hesap kurallarıyla yönetilmesini destekler. ERC-4337; özelleştirilebilir doğrulama, farklı imza yöntemleri, kurtarma mekanizmaları ve uygun yapılarda işlem ücretinin karşılanması gibi yeteneklere teknik zemin sağlar. Bu yeteneklerin kapsamı kullanılan akıllı hesap uygulamasına bağlıdır.

eBattery’nin yaklaşımında kullanıcıya hangi hesabın bağlandığı, hangi işlemin onaylandığı ve hangi yetkinin verildiği gösterilir. Normal uygulama oturumu, sınırsız mali işlem yetkisi taşımaz.

Birden fazla cüzdan ve kimlik devamlılığı

Aynı yatırımcı birden fazla yetkili cüzdan kullanabilir. Bu durumda uygunluk, limit ve hak sahipliği kontrolleri cüzdanlar arasında tutarlı uygulanır. Yeni bir cüzdan eklemek, aynı kişinin farklı kimliklerle katılım sınırlarını aşmasını sağlayan bir yol olarak kullanılmaz.

Cüzdan adresinin değişmesi, yatırımcı e-ID’nin değişmesini gerektirmeyebilir. Ancak yeni adresin doğrulanmasıyla mevcut varlıkların taşınması farklı işlemlerdir. Hesap kaydına yeni adres eklenmesi, eski adresteki tokenları kendiliğinden taşımaz.

20.9 Doğrulanabilir Kimlik Bilgileri ve Yetkilendirme

Doğrulanabilir kimlik bilgileri, belirli bir tarafın bir kişi veya proje hakkında oluşturduğu beyanın kaynağının ve bütünlüğünün kontrol edilmesini sağlar.

W3C Verifiable Credentials Data Model 2.0; bilgiyi düzenleyen taraf, bilgiyi taşıyan taraf ve doğrulayan taraf arasındaki ilişkiyi tanımlar. Kriptografik doğrulama, beyanın kaynağı ve bütünlüğü hakkında kontrol sağlar; beyanın içeriğinin gerçeğe uygunluğu için kaynağın yetkisi ve doğrulama süreci ayrıca değerlendirilir.

eBattery içindeki kullanım

Doğrulanabilir kayıtlar, örneğin bir yatırımcının gerekli kimlik kontrolünü tamamladığını veya bir bakım işleminin yetkili hizmet sağlayıcı tarafından kaydedildiğini göstermek için kullanılabilir.

Bu kayıtların her biri belirli bir kapsam taşır. Kimlik kontrolünü yapan tarafın beyanı, istasyonun teknik uygunluğunu doğrulamaz. Bakım sağlayıcısının kaydı da yatırımcının uygunluğunu belirlemez.

eBattery’nin yetki modeli, hangi tarafın hangi tür bilgiyi oluşturabileceğini ve hangi işlemi onaylayabileceğini açıkça tanımlar.

Doğrulama sırasında yapılan kontroller

Bir kaydın kullanılabilmesi için kaynağı, imzası, geçerlilik dönemi, ilgili kişi veya projeyle bağlantısı ve güncel durum bilgisi birlikte kontrol edilir.

Doğru imzalanmış bir belge, yetkisiz bir düzenleyici tarafından oluşturulmuşsa ilgili işlem için yeterli sayılmaz. Aynı şekilde geçmişte geçerli olan bir doğrulama, süresi dolmuş veya iptal edilmişse yeni işlemde güncel kanıt olarak kullanılmaz.

Bilgiye erişim ile işlem yetkisi

Bir raporu görüntüleyebilmek, raporu değiştirme veya dağıtım işlemini onaylama yetkisi vermez. Yetkilendirme, görevin kapsamına göre uygulanır.

Örneğin bakım personeli teknik olay kaydı oluşturabilirken yatırımcı kimlik belgelerine erişmez. Mali kontrol görevi, gelir ve gider belgelerini inceleyebilir; bu erişim yatırım birimlerini devretme yetkisi oluşturmaz.

Kritik işlemlerde görev ayrılığı, bir kişinin veri oluşturma, kontrol etme ve mali sonucu uygulama süreçlerinin tamamını tek başına yönetmesini sınırlandıracak şekilde tasarlanır.

Asgari bilgiyle doğrulama

Bir işlem için yalnızca belirli bir koşulun sağlandığının bilinmesi yeterliyse, kapsam dışındaki kişisel bilgilerin paylaşılmaması hedeflenir.

Doğrulama sonucu, dayanak belgelerden ayrı kullanılabilir. Seçici açıklama gibi teknikler, desteklendikleri ve güvenlik koşulları doğrulandığı ölçüde bu yaklaşımı geliştirebilir. Kullanılan yöntemin sunduğu gizlilik düzeyi, fiilen sağlanan yeteneklerle uyumlu açıklanır.

20.10 Kamuya Açık Kayıtlar ve Kişisel Veri Gizliliği

eBattery’nin şeffaflık yaklaşımı, istasyonun ekonomik ve operasyonel bilgilerinin incelenebilmesini amaçlar. Bu şeffaflık, yatırımcıların veya sürücülerin kişisel verilerinin sınırsız biçimde yayımlanmasını gerektirmez.

KVKK’nın temel ilkeleri; verilerin belirli ve meşru amaçlarla, bu amaçlarla bağlantılı ve ölçülü biçimde işlenmesini, doğruluğunun korunmasını ve gerekli süreyle sınırlı saklanmasını esas alır.

Bu ilkeler, eBattery’nin kimlik mimarisinde veri alanlarının ayrılmasına ve erişimin görevle sınırlandırılmasına yön verir.

Erişim düzeyi Örnek içerik Yönetim yaklaşımı
Kamuya açık proje bilgisi Proje e-ID, açıklanabilir teknik kapsam, faaliyet özetleri Kişisel veri ve güvenlik incelemesinden geçirilerek yayımlanır
Hak sahibi erişimi Yatırımcının kendi işlemleri, dağıtımları ve ilgili belgeleri Hesap ve yetki doğrulamasıyla sunulur
Operasyonel erişim Bakım ayrıntıları, cihaz bağlantıları, hizmet kayıtları Göreve ve sorumluluğa göre sınırlandırılır
Kısıtlı kişisel veri Kimlik belgeleri, adres, iletişim ve gerekli doğrulama kayıtları Yetkili sistemlerde korunur; kamuya açılmaz

Zincir üzeri ve zincir dışı kayıtların ayrılması

Kimlik belgeleri, kişisel adresler ve benzeri veriler açık zincire yazılacak içerik olarak ele alınmaz. Zincir üzerindeki kayıtlar, işlem için gerekli kapsamla sınırlandırılır; kişisel veriler uygun erişim ve saklama koşullarıyla zincir dışında yönetilir.

EDPB’nin 2026’da yayımlanan nihai blokzincir rehberi de işlem metaverilerindeki tanımlayıcıların ötesindeki kişisel verilerin zincir dışında tutulmasını ve hem içerik hem metaveri düzeyinde veri minimizasyonunu önerir.

Tanımlayıcıların da kişisel veri niteliği taşıyabilmesi

Cüzdan adresi, kalıcı yatırımcı numarası veya belge özeti, başka bilgilerle ilişkilendirildiğinde bir kişiye bağlanabilir. Bu nedenle açık ad ve soyad içermeyen her kayıt anonim kabul edilmez.

Özellikle kolay tahmin edilebilen kimlik numaralarının yalnızca özetini almak, yeterli bir gizlilik yöntemi olarak kullanılmaz. Hangi referansın zincire aktarılacağı, yeniden ilişkilendirme riskiyle birlikte değerlendirilir.

Yatırımcı e-ID’nin farklı hizmetlerde kamuya açık tek bir takip numarasına dönüşmesi önlenir. Bağlamlar arası eşleştirmeler, gerekli yetki ve amaç sınırları içinde tutulur.

Sosyal profil ve yatırım gizliliği

Topluluk kullanıcı adı, sosyal harita görünürlüğü ve yatırımcı kaydı varsayılan olarak kamuya açık biçimde birbirine bağlanmaz.

Bir kullanıcının toplulukta aktif olması, cüzdan varlıklarının veya yatırım geçmişinin diğer üyelerce görüntülenmesine izin verdiği anlamına gelmez. Açık zincirdeki işlemlerin izlenebilirliği de kullanıcıya anlaşılır biçimde açıklanır.

Saklama ve silme süreçleri

Kişisel kayıtların saklama süresi, işleme amacı ve uygulanabilir yükümlülüklerle ilişkilendirilir. Hesap kapatma talebiyle saklanması gereken mali veya işlem kayıtlarının durumu ayrı değerlendirilir.

Kalıcı açık zincir kayıtlarının normal bir veritabanı kaydı gibi silinemeyeceği, mimari tasarımın başlangıcında dikkate alınır. Gizlilik, sonradan kayıt silmeye güvenmek yerine başlangıçta doğru veri seçimiyle desteklenir.

20.11 Kimlik Güncelleme, İptal ve Kurtarma

Dijital kimlik yapısı, bilgilerin ve erişim koşullarının zaman içinde değişmesini yönetebilmelidir. Güncelleme, askıya alma, iptal ve kurtarma birbirinden farklı işlemler olarak tanımlanır.

Güncelleme

İstasyon kapasitesi, bakım sorumlusu veya yatırımcının iletişim bilgileri gibi değişiklikler, ilgili alanın gerektirdiği doğrulamayla işlenir. Her değişikliğin bütün kimlik sürecini yeniden başlatması gerekmez; etkilenen bilgi ve yetkiler değerlendirilir.

Örneğin yatırımcının ikamet değişikliği belirli projelerde uygunluk kontrolünü etkileyebilir. Telefon numarası değişikliği ise hesap güvenliği açısından ek kontrol gerektirebilir.

Güncellemelerin yürürlük tarihi ve önceki kayıtla ilişkisi korunur.

Askıya alma ve iptal

Askıya alma, belirli bir kayıt veya yetkinin geçici olarak kullanılamamasını ifade eder. İptal ise ilgili doğrulamanın artık geçerli kabul edilmemesidir.

W3C Bitstring Status List standardı, doğrulanabilir bilgilerin askıya alınma veya iptal durumlarının yayımlanmasına yönelik bir mekanizma sunar. eBattery’nin durum yönetiminde de kayıt içeriğiyle güncel geçerlilik durumu ayrı değerlendirilir.

Bir uygunluk kaydının iptali, yatırım birimlerinin kendiliğinden yok edilmesi değildir. Yeni işlem erişimi, mevcut haklar ve yerine getirilmesi gereken yükümlülükler ayrı süreçlerle yönetilir.

İstasyon tarafında da geçici hizmet kesintisi, işletme yetkisindeki değişiklik ve projenin kalıcı kapanışı farklı durumlar olarak kaydedilir.

Hesap ve cüzdan kurtarma

Kullanıcı hesabının kurtarılması, yatırımcı kimliğinin yeniden doğrulanması ve cüzdan kontrolünün geri kazanılması ayrı adımlardır.

Kurtarma süreci; talep sahibinin doğrulanmasını, mevcut güvenlik kayıtlarının değerlendirilmesini, yeni erişim yönteminin doğrulanmasını ve yetkisiz erişim riskinin giderilmesini kapsar. Yüksek etkili değişikliklerde ek onay, bildirim ve uygun bekleme kontrolleri uygulanacak şekilde tasarlanır.

Akıllı hesabın desteklediği kurtarma mekanizması varsa, işlem bu hesabın önceden tanımlanmış yetkileri üzerinden yürütülür. Böyle bir mekanizması bulunmayan harici bir cüzdandaki varlıkların, yalnızca eBattery hesabı kurtarıldığı için taşınabileceği varsayılmaz.

Yeni cüzdan bağlantısı, eski cüzdandaki varlıkların durumu ve yatırımcı haklarının kayıtları tutarlı biçimde ele alınır. Aynı ekonomik hakkın kurtarma sırasında ikinci kez oluşturulması önlenir.

Anahtar ve yetki değişiklikleri

Bir cihazın, doğrulama sağlayıcısının veya yetkili çalışanın imza anahtarı değiştiğinde yeni anahtarın yetkisi doğrulanır. Önceki anahtarın geçerlilik dönemi ve değişiklik nedeni korunur.

Anahtarın ele geçirilmesi şüphesi varsa, etkilenmiş kayıtlar ilgili dönem ve kaynaklar üzerinden incelenir. Yeni kayıtların güvenli anahtarlarla oluşturulmasıyla geçmiş kayıtların değerlendirilmesi ayrı yürütülür.

Kapanış ve geçmişe erişim

Bir proje sona erdiğinde istasyon kimliği yeni bir projeye devredilmez. Kapanış durumu kaydedilir; saklanması gereken proje ve işlem geçmişi ilgili erişim koşullarıyla korunur.

Yatırımcı hesabının kapatılmasında da kimlik, erişim, saklama ve mevcut haklara ilişkin işlemler ayrı değerlendirilir. Kullanıcının talebi, devam eden yükümlülükler ve veri koruma hakları birlikte yönetilir.

Bu süreçlerin tamamında değişikliğin gerekçesi, yetkili tarafı, zamanı ve sonucu kaydedilir. Böylece dijital kimlik, istasyonun ve yatırımcının yaşam döngüsü boyunca güvenilir bir referans olarak kullanılabilir.

eBattery’de ara

Bir özellik, rehber veya konu ara.

Başlangıç noktalarıŞarj istasyonu bulma →Örnek RWA projesi →Rehberler ve haberler →