25. Gelir, Gider ve Aylık Net Kâr Dağıtımı

eBattery’nin istasyon bazlı yatırım modelinde ekonomik hak, ilgili projenin giderler ve gerekli ayırmalar sonrasında oluşan dağıtılabilir net kârına katılımdır. Bu hakkın anlamlı olabilmesi için yatırımcının yalnızca kendisine ödenen tutarı görmesi yeterli değildir. Gelirin nasıl oluştuğu, hangi giderlerin düşüldüğü, işletmenin devamlılığı için ne kadar kaynak ayrıldığı ve kalan tutarın nasıl paylaştırıldığı da açıklanabilir olmalıdır.

Bu nedenle eBattery’nin finansal modeli; istasyon faaliyetini, muhasebe kayıtlarını, nakit hareketlerini ve yatırımcı haklarını aynı dönemsel raporlama yapısında birleştirir. Her proje kendi gelir ve giderleriyle değerlendirilir. Bir istasyonun sonucu, başka bir istasyonun performansıyla açıklamasız biçimde birleştirilmez.

Aylık dağıtım yaklaşımı, yatırımcıya düzenli bir değerlendirme ve raporlama ritmi sunar. Dağıtılacak tutar ise ilgili dönemin gerçek ekonomik sonucuna bağlıdır. Hizmet verilen enerji miktarı, satış tarifesi, enerji maliyeti, kullanım yoğunluğu, bakım ihtiyacı ve diğer proje koşulları bu sonucu birlikte belirler.

eBattery’nin temel ilkesi, yatırımcıya dağıtılan her tutarın doğrulanmış faaliyet sonucuna, açık bir hesaplama yöntemine ve karşılığı bulunan fonlara dayanmasıdır. Böylece finansal şeffaflık; gelirleri göstermekten başlayarak rezervlerin, dağıtım kararlarının ve gerçekleşen ödemelerin izlenmesine kadar uzanır.

25.1 Brüt Gelirin Tanımı

Brüt gelir, bu bölümde istasyonun ilgili dönemde sunduğu hizmetlerden doğan, işletme giderleri düşülmeden önceki proje geliri olarak kullanılır. Gelirin hangi kalemlerden oluştuğu, projenin hizmet kapsamı ve tarife yapısıyla belirlenir.

Temel gelir kaynağı, elektrikli araçlara sunulan şarj hizmetidir. Uygulanabilir hizmet modelinde enerji bedeline ek olarak süre, oturum veya bekleme bedeli gibi kalemler bulunabilir. Her ücret, kullanıcıya sunulan tarife ve gerçekleşen hizmetle ilişkilendirilir.

Brüt gelir hesabında şu ayrımlar korunur:

  • Gerçekleşen ticari şarj hizmetleri ile test oturumları.

  • Ücretli işlemler ile ücretsiz veya sponsor destekli hizmetler.

  • Hizmet geliri ile ön ödeme veya geçici provizyon.

  • Projeye ait gelir ile üçüncü kişiler adına tahsil edilen tutarlar.

  • İlk hesaplanan hizmet bedeli ile iade ve düzeltmeler sonrasındaki geçerli tutar.

Kullanıcının hesabından tahsil edilen toplam tutar, her durumda aynı miktarda proje geliri anlamına gelmez. Üçüncü kişiler adına tahsil edilen bazı satış vergilerinin gelirden ayrılması, IFRS 15’in işlem bedeline ilişkin yaklaşımında da yer alır. eBattery raporlarında vergi dahil tahsilat ile proje geliri ayrı gösterilir; uygulama ilgili ülkenin muhasebe ve vergi düzenine göre yürütülür.

Kampanyaların ekonomik etkisi de açıkça kaydedilir. Kullanıcıya indirim uygulanmışsa, indirimin maliyetini istasyon projesinin mi, eBattery’nin mi yoksa başka bir iş ortağının mı karşıladığı belirlenir. Projenin üstlenmediği bir kampanya gideri, sonradan açıklamasız biçimde yatırımcı kârından düşülmez.

RWA yatırım birimlerinin ilk satışından sağlanan finansman, istasyonun faaliyet geliri değildir. İkinci el yatırım birimi satışında satıcıya ödenen tutar da proje geliri olarak değerlendirilmez. Bu ayrım, yatırımcıya sunulan faaliyet performansının sermaye hareketleriyle karıştırılmasını önler.

25.2 Enerji ve Şebeke Maliyetleri

Enerji maliyeti, şarj hizmetinin en temel değişken giderlerinden biridir. Bununla birlikte istasyonun enerji gideri, araçlara satılan kilovatsaat miktarının tek bir birim fiyatla çarpılmasından daha kapsamlı olabilir.

Şebekeden alınan enerji; araçlara aktarılan enerjiye ek olarak cihazların bekleme tüketimini, yardımcı sistemleri ve dönüşüm kayıplarını da kapsayabilir. Bu nedenle enerji tedarik maliyeti, tanımlanmış ölçüm sınırları ve tedarik belgeleri üzerinden hesaplanır.

Projenin bulunduğu ülke ve bağlantı sözleşmesine göre enerjiyle ilişkili giderler şu bileşenleri içerebilir:

  • Tedarik edilen elektrik enerjisinin bedeli.

  • Dağıtım veya şebeke kullanım bedelleri.

  • Bağlantı kapasitesi ya da talep gücüyle ilişkili ücretler.

  • Sabit hizmet ve ölçüm bedelleri.

  • Uygulanabilir diğer enerji yükümlülükleri.

Her kalem kendi niteliğiyle gösterilir. Enerji faturasında bulunan bir bedelin ayrıca başka bir gider kategorisine eklenerek iki kez düşülmesi engellenir.

Aynı elektrik bağlantısını birden fazla işletme veya proje kullanıyorsa maliyet paylaşımı belgelenmiş bir yönteme dayanır. Alt sayaç ölçümleri, ayrılmış kapasite veya ilgili giderin oluşumuna uygun başka bir dağıtım anahtarı kullanılabilir. Yöntem, dönem sonucunu istenen yönde değiştirmek için sonradan keyfî biçimde seçilmez.

Enerji maliyetinin izlenmesinde iki farklı gösterge birlikte değerlendirilir: şebekeden alınan enerji başına maliyet ve araçlara sunulan enerji başına gerçekleşen maliyet. İkinci gösterge, istasyonun gerçek işletme verimliliğini anlamaya yardımcı olur.

25.3 Kira, Bakım, Sigorta ve Ödeme Giderleri

İstasyonun sürdürülebilir biçimde hizmet verebilmesi, enerji tedarikinin yanında düzenli işletme hizmetlerini de gerektirir. Bu giderler, ilgili projeyle doğrudan ilişkilendirilebildikleri ve gerekli belgelerle desteklendikleri ölçüde proje hesaplarına alınır.

Kira ve saha giderleri, istasyonun bulunduğu alanın kullanım bedelini ve sözleşmede tanımlanan ilgili hizmetleri kapsar. Sabit kira, gelir paylaşımı veya bunların birleşimi gibi farklı modeller bulunabilir. Kullanılan model, yatırımcı bilgi paketinde açıklanır.

Bakım ve onarım giderleri, periyodik kontrolleri, arıza müdahalelerini, parça değişimlerini ve uygun teknik hizmetleri içerir. Her önemli gider, iş emri veya servis kaydıyla ilişkilendirilir. Garanti kapsamında karşılanan bedeller, proje tarafından ödenmiş gider gibi gösterilmez.

Sigorta giderleri, proje için düzenlenen poliçelerin kapsamı ve dönemiyle bağlantılıdır. Birden fazla aya ait peşin ödenmiş poliçe bedelinin nakit hareketi ile dönemsel giderleştirilmesi ayrı izlenir.

Ödeme giderleri, tahsilat hizmeti, işlem komisyonu ve uygulanabilir hesaplaşma maliyetlerini kapsar. İade ve ödeme itirazları ayrıca kaydedilir. Ödeme sağlayıcısının banka hesabına net tutar göndermesi, kesintilerin görünmez kalmasına yol açmaz; brüt tahsilat ve kesilen ücretler ayrıştırılır.

Ortak hizmet giderlerinde de proje ilişkisi korunur. Merkezi müşteri desteği, iletişim veya yazılım hizmeti için projeye pay ayrılıyorsa bunun kapsamı ve dağıtım yöntemi açıklanır. eBattery işletme hizmet bedeline dahil bir hizmet, ayrıca aynı gerekçeyle ikinci kez ücretlendirilmez.

Bu yaklaşımın amacı, giderleri yalnızca sınıflandırmak değildir. Yatırımcının, istasyonun hizmet kalitesini sürdürmek için hangi kaynakları kullandığını anlayabilmesini sağlamaktır.

25.4 eBattery İşletme Hizmet Bedeli

eBattery, istasyon projelerinde teknoloji sağlayıcılığına ek olarak işletmecilik ve hizmet koordinasyonu sorumlulukları üstlenir. Bu faaliyetlerin karşılığı, proje koşullarında açıklanan işletme hizmet bedelidir.

İşletme hizmetinin kapsamı; şarj operasyonunun yönetimi, performans takibi, bakım koordinasyonu, müşteri destek süreçleri, finansal mutabakat ve raporlama gibi görevleri içerebilir. Hangi görevlerin bu bedelin içinde olduğu, hangi hizmetlerin üçüncü kişiler tarafından ayrıca sağlandığı açıkça tanımlanır.

İşletme hizmet bedelinin açıklanmasında şu bilgiler esas alınır:

  • Ücretin kapsadığı hizmetler.

  • Hesaplama yöntemi ve varsa uygulandığı gelir tabanı.

  • Dönemsel tahakkuk ve ödeme düzeni.

  • Vergi uygulamasının gösterimi.

  • Hizmet seviyesi ve ilgili sorumluluklar.

  • Ücret değişikliklerinde uygulanacak sözleşmesel süreç.

Bu bedel, eBattery’nin diğer gelir kalemlerinden ayrıdır:

Ücret türü Uygulandığı işlem Model
Birincil satış komisyonu Başarıyla tamamlanan ilk yatırım birimi satışı %3
İkincil satış komisyonu Desteklenen ikinci el satış işlemi %1
Kâr dağıtım platform komisyonu Yatırımcıya yapılan kâr dağıtımı %0
İşletme hizmet bedeli İstasyonun işletilmesi ve ilgili hizmetler Proje koşullarında açıklanan bedel

Kâr dağıtımından %0 komisyon alınması, işletmecilik hizmetinin ücretsiz olduğu anlamına gelmez. İşletme hizmet bedeli, dağıtılabilir net kâr hesaplanmadan önce ilgili giderler içinde gösterilir.

eBattery’nin hem işletmeci hem platform sağlayıcısı olması nedeniyle ücretlendirme, ilişkili hizmet açıklığıyla ele alınır. Yatırımcı, aynı hizmetin farklı adlar altında tekrar ücretlendirilmediğini ve proje sonucunun hangi işletme bedeli sonrasında oluştuğunu takip edebilir.

25.5 Vergiler ve Diğer Proje Yükümlülükleri

İstasyon projesinin finansal sonucu, faaliyet gösterdiği ülkenin vergi ve diğer yükümlülükleriyle birlikte değerlendirilir. Birden fazla ülkede faaliyet hedefleyen eBattery için tek bir vergi oranını bütün projelere uygulamak uygun bir yaklaşım değildir.

Raporlama üç düzeyi ayırır:

Hizmet üzerinden hesaplanan vergiler, kullanıcıya sunulan hizmetin fiyatı ve tahsilatıyla ilişkili olabilir. Bunların hangi kısmının proje geliri olmadığı ayrıca gösterilir.

Proje veya işletmeci düzeyindeki yükümlülükler, faaliyet sonucu ve ilgili hukuki yapı üzerinden değerlendirilir. Proje raporuna ayrılan tutar, uygulanabilir muhasebe ve vergi yöntemiyle ilişkilendirilir.

Yatırımcıya yapılacak ödeme düzeyindeki yükümlülükler, yatırımcının durumu ve ödemenin hukuki niteliğine göre farklılaşabilir. Uygulanması gereken kesintiler varsa yatırımcı ekranında brüt hak ediş, kesinti ve net ödeme ayrı gösterilir.

Proje bazlı raporlama, her istasyonun ayrı bir vergi mükellefi olduğu anlamına gelmez. Birden fazla istasyon aynı hukuki işletme altında bulunuyorsa ortak yükümlülüklerin proje hesaplarına nasıl dağıtıldığı açıklanır.

Vadesi gelmemiş bir yükümlülük için hesapta para bulunması, bu tutarın dağıtıma serbest olduğu anlamına gelmez. Gerekli vergi ve diğer zorunlu ödemeler için kaynak korunur.

Bu bölümde tanımlanan model, ülkeler arasında ortak bir şeffaflık standardı sağlar; her projenin hesaplaması ise kendi hukuki ve finansal koşullarına dayanır.

25.6 Büyük Bakım ve Cihaz Yenileme Rezervi

Şarj istasyonunun uzun vadeli ekonomik yaşamı, ekipmanın korunmasına ve gerektiğinde yenilenmesine bağlıdır. Bu nedenle eBattery’nin dağıtım modeli, bütün dönemsel nakdin yatırımcılara aktarılması üzerine kurulmaz. Projenin hizmet kapasitesini sürdürebilmesi için büyük bakım ve cihaz yenileme rezervi ayrılır.

Rezerv politikası; cihazların teknik özellikleri, kullanım yoğunluğu, garanti kapsamı, beklenen bakım ihtiyacı ve yenileme maliyeti dikkate alınarak oluşturulur. Ayrılacak tutarın dayanağı, hedef rezerv seviyesi ve gözden geçirme yöntemi proje belgelerinde açıklanır.

Rezervin temel işlevi, ileride ortaya çıkabilecek önemli harcamalar için önceden kaynak tutmaktır. Bu ayırma, tek başına üçüncü bir kişiye yapılmış ödeme veya muhasebesel gider değildir.

Amortisman ile nakit rezervi de farklı kavramlardır. Amortisman, ekipman maliyetinin muhasebe çerçevesinde dönemlere dağıtılmasıyla ilgilidir. Rezerv ise belirli amaçla nakdin dağıtılmayarak korunmasıdır. IAS 16 da maddi duran varlıkların değerinin ve amortisman giderlerinin muhasebeleştirilmesini ayrı bir çerçevede ele alır.

eBattery raporları bu farkı görünür kılar. Amortismanın dönem kârına etkisi, rezervin dağıtım hesabına etkisi ve gerçek yenileme harcamasının nakit etkisi ayrı gösterilir. Aynı ödeme veya ayırma, aynı hesaplamada tekrar düşülmez.

Rezerv hareketleri şu eşitlikle izlenir:

Dönem sonu rezerv bakiyesi = Dönem başı rezerv bakiyesi + Yeni ayırmalar − Onaylı kullanımlar − Onaylı serbest bırakmalar.

Rezerv kullanıldığında harcamanın dayanağı, onayı ve kalan bakiye gösterilir. Önceki dönemlerde ayrılmış rezervden karşılanan bir harcama, yeni bir rezerv ayırması gibi tekrar kaydedilmez. Harcamanın gider veya yatırım olarak muhasebeleştirilmesi ise kendi kurallarına göre yürütülür.

Rezervler, farklı projelerin açıklarını kapatmak veya eBattery’nin genel faaliyetlerini finanse etmek için serbest kaynak olarak kullanılmaz. Hedef seviyenin değiştirilmesi ya da fazla rezervin serbest bırakılması, açıklanmış koşullara ve onay sürecine bağlıdır.

25.7 Dağıtılabilir Net Kârın Hesaplanması

eBattery’nin dağıtım hesabı üç temel büyüklüğü birbirinden ayırır:

  1. Dönem muhasebe sonucu: Gelir ve giderlerin ilgili muhasebe esaslarına göre oluşturduğu kâr veya zarar.

  2. Dağıtıma uygun kâr tutarı: Dönem sonucu, geçmiş dönem etkileri, zorunlu ayırmalar ve proje koşulları dikkate alınarak hesaplanan tutar.

  3. Dağıtıma uygun nakit: Mevcut yükümlülükler, rezervler ve işletme sermayesi ihtiyacı korunduktan sonra gerçekten kullanılabilen fon.

Bu ayrım, kârın nakitle aynı olmadığını açıklar. IAS 7 de nakit akışlarının değerlendirilmesinde kâr veya zararın nakit dışı işlemler ve tahakkuk etkileriyle ilişkilendirilmesini öngörür.

eBattery’nin dağıtım yaklaşımı, kâr ve nakit koşullarını birlikte arar. Temel ilişki şöyle ifade edilir:

Dağıtıma açılabilecek tutar = Dağıtıma uygun kâr ile dağıtıma uygun nakdin düşük olanı.

Her iki tutar da negatifse dağıtım amacıyla sıfır kabul edilir; ancak oluşan zarar veya nakit açığı raporlarda korunur. Sıfır dağıtım, zararın silinmesi anlamına gelmez.

Hesaplama sırasında şu unsurlar değerlendirilir:

  • Doğrulanmış faaliyet gelirleri.

  • İlgili dönemin gider ve yükümlülükleri.

  • Uygulanabilir geçmiş dönem zararları ve düzeltmeleri.

  • Büyük bakım ve yenileme için yeni ayırmalar.

  • İşletme sermayesi gereksinimi.

  • Önceden dağıtıma tahsis edilmiş veya başka amaçla kısıtlanmış fonlar.

  • Proje sözleşmesi ve uygulanabilir kuralların getirdiği dağıtım sınırları.

Amortisman gibi nakit dışı bir gider, nakit mutabakatında ayrıca gösterilebilir. Ancak bu gösterim, aynı tutarın otomatik olarak yatırımcıya dağıtılabileceği anlamına gelmez. Kâr sınırı ve diğer dağıtım koşulları korunur.

Önceki dönemden kalan dağıtıma uygun tutarlar da izlenir. Nakit yetersizliği nedeniyle dağıtılamayan kâr, sonraki dönemde yeni gelir gibi kaydedilmez. Dağıtılmamış kâr bakiyesi ile yatırımcı adına kesinleşmiş fakat henüz talep edilmemiş hak edişler farklı hesaplarda tutulur.

25.8 Aylık Finansal Dönem ve Raporlama

eBattery’nin yatırımcı raporlaması aylık finansal dönemler üzerine kuruludur. Her istasyon projesinin dönem sınırı, saat dilimi ve kapanış takvimi önceden açıklanır.

Ayın sona ermesi, bütün finansal kayıtların aynı anda kesinleştiği anlamına gelmez. Enerji faturaları, ödeme hesaplaşmaları ve bazı hizmet belgeleri farklı tarihlerde ulaşabilir. Bu nedenle dönem sonunu kontrollü bir kapanış süreci izler.

Aylık kapanışın temel aşamaları şunlardır:

  • Şarj oturumları ve enerji kayıtlarının tamamlanması.

  • Gelir ve ödeme kayıtlarının mutabakatı.

  • İade, itiraz ve tahsilat farklarının değerlendirilmesi.

  • Gider belgelerinin ve dönemsel tahakkukların işlenmesi.

  • Vergi ve diğer yükümlülüklerin hesaplanması.

  • Rezerv ve işletme sermayesi kontrolü.

  • Dağıtım hesabının hazırlanması ve onaylanması.

  • Finansal raporun onchain kaydı.

  • Onaylanan dağıtım tutarının fonlanması.

Henüz faturası ulaşmamış fakat döneme ait olduğu belirlenen giderler, uygulanabilir muhasebe yöntemiyle ele alınır. Belgenin geç gelmesi, giderin yok sayılarak yüksek kâr açıklanmasına gerekçe oluşturmaz. Daha sonra oluşan farklar sürümlü düzeltme sürecinden geçirilir.

Aylık rapor; gelir–gider tablosu, nakit mutabakatı, rezerv hareketleri ve dağıtım sonucunu birlikte sunar. Ön rapor ile kapanmış rapor açıkça ayrılır. Her aylık raporun bağımsız denetimden geçtiği varsayılmaz; uygulanan inceleme ve onay düzeyi ayrıca belirtilir.

25.9 Dönem Sonu Hak Sahipliği Kaydı

Dağıtım hesabının yanında, ilgili dönem için hangi yatırımcının ne kadar ekonomik hak taşıdığının belirlenmesi gerekir. eBattery’nin dönem sonu hak sahipliği kaydı, bu dağıtımın referans listesidir.

Bu modelde, proje koşullarında ilan edilen kesim anında geçerli olan yatırım birimi sahipliği esas alınır. Kesim anı; ilgili saat dilimi, tarih ve blokzincir kayıt referansıyla tanımlanır. İşlem sıralaması için kesinleşmiş onchain devir kayıtları kullanılır; yalnızca satış emri verilmiş olması mülkiyet değişikliği sayılmaz.

Eşit hak taşıyan birimlerde yatırımcının dönem payı şöyle hesaplanır:

Yatırımcının brüt dönem hak edişi = Dönemin dağıtım tutarı × Yatırımcının hak sahibi olduğu birim sayısı / Dağıtıma katılan toplam eşit haklı birim sayısı.

Toplam hak sayısı ve dolaşım koşulları yatırım öncesinde açıklanır. Saklanan, kilitlenen veya satışa çıkarılan birimlerin ekonomik hakları, yalnızca teknik olarak bulundukları cüzdana bakılarak yorumlanmaz. Desteklenen saklama ve satış düzeneklerinde gerçek hak sahibiyle ilişki korunur.

Dönem sonu kayıt yaklaşımı, yatırım birimini ay boyunca elde tutma süresine göre günlük ağırlıklandırma yapmaz. İlgili dönemin hakkı, ilan edilen kesim kuralına göre belirlenir. Bu nedenle ikinci el satış ekranlarında yaklaşan kesim zamanı ve işlemin hangi dönem hakkını taşıdığı açıkça gösterilir.

Kesim sonrasında birim devredildiğinde, tamamlanmış döneme ait kayıt geriye dönük değişmez. Önceki hak sahibinin kesinleşmiş fakat henüz talep etmediği tutar da sırf birim satıldığı için yeni alıcıya geçmez.

Yatırımcı e-ID’si, birden fazla akıllı cüzdanın aynı hak sahibine ait olabildiği durumlarda tutarlı kayıt tutulmasını destekler. Cüzdan değişikliği veya hesap kurtarma işlemi, aynı dönem için ikinci bir hak ediş üretmez.

25.10 Dağıtım Havuzunun Fonlanması

Dağıtım tutarının hesaplanması ile bu tutarın ödeme için hazır hâle gelmesi ayrı aşamalardır. eBattery, yatırımcıya talep edilebilir bakiye göstermeden önce ilgili dağıtım havuzunun karşılığını kontrol eder.

Her havuz, belirli bir proje ve dönemle ilişkilendirilir. Havuz kaydı şunları içerir:

  • İstasyon e-ID’si ve dönem kimliği.

  • Onaylanan rapor sürümü.

  • Toplam brüt hak ediş.

  • Varsa vergi kesintileri ve diğer açıklanmış kalemler.

  • Yatırımcılara aktarılacak net tutar.

  • Dağıtım varlığı, ağ ve sözleşme bilgisi.

  • Fonlama işlemleri ve kalan yükümlülük.

Projenin muhasebe para birimi ile onchain ödeme varlığı farklıysa dönüşüm ayrıca raporlanır. Kullanılan kurun kaynağı, zamanı, dönüşüm maliyeti ve hesaplama hassasiyeti görünürdür. Bir dijital varlığın belirli para birimini referans alması, her koşulda aynı piyasa değerini koruduğu varsayımına dönüştürülmez.

Fiat fonların onchain ödeme varlığına çevrilmesi, uygun hizmet sağlayıcıları ve ilgili ülke koşulları üzerinden yürütülür. Dönüşüm için talimat verilmesi, havuzun fonlandığı anlamına gelmez. Gerçekleşen fon hareketi ve sözleşme bakiyesi doğrulanır.

Önceki dönemlerin talep edilmemiş bakiyeleri, yeni ayın dağıtımını finanse etmek için kullanılmaz. Her dönem için toplam tahsis, ödenen tutar ve kalan hak ediş ayrı izlenir.

Fonlanmamış bir hesaplama, kullanılabilir yatırımcı bakiyesi olarak sunulmaz. Yatırımcı ekranında hesaplanan, onaylanan, fonlanan ve talebe açılan tutarlar birbirinden ayrılır.

25.11 Akıllı Sözleşme Üzerinden Kâr Payı Talebi

Fonlama ve ilgili kontroller tamamlandıktan sonra yatırımcı, hak edişini akıllı sözleşme üzerinden talep edebilir. Bu yaklaşımda ödeme, yatırımcının ilgili dönemdeki hakkının doğrulanmasına dayanır.

Kullanıcı deneyimi sade tutulur. Yatırımcı uygulamada ilgili istasyonu ve dağıtım dönemini seçer; brüt hak edişini, varsa kesintileri, net alacağını ve işlem maliyetini görür. Ardından yetkili cüzdanıyla talebi onaylar.

Account Abstraction yapısı, uygun koşullarda işlem ücretinin sponsorlanmasını veya teknik adımların kullanıcıdan soyutlanmasını destekleyebilir. Bununla birlikte oturum açmış olmak, kendiliğinden finansal işlem imzalamak anlamına gelmez. Talep, cüzdanın yetkilendirme kuralları kapsamında yürütülür.

Akıllı sözleşme en azından şu kontrolleri uygular:

  • Doğru proje ve dağıtım dönemine başvurulması.

  • Hak sahipliği kaydının geçerli olması.

  • İlgili tutarın daha önce talep edilmemiş olması.

  • Gerekli yatırımcı uygunluğu ve ödeme kontrollerinin sağlanması.

  • Alıcı adresinin yetkili olması.

  • Havuzda ilgili ödeme için yeterli fon bulunması.

Hak dağılımı zincir üzerinde doğrudan tutulabilir veya kanıtlanabilir toplu kayıt yapılarıyla temsil edilebilir. Kullanılan yöntem ne olursa olsun, aynı hak edişin birden fazla kez kullanılması engellenir.

Başarısız veya tamamlanmamış bir işlem, yatırımcı ekranında ödenmiş olarak gösterilmez. Yeniden deneme, aynı hakkı ikinci kez oluşturmaz. Ödeme durumu, zincirde gerçekleşen sonuçla mutabık tutulur.

Kâr dağıtım platform komisyonu %0’dır. Buna karşılık ağ işlem maliyeti, uygulanabilir vergi kesintisi veya açıklanmış dönüşüm maliyeti farklı kalemlerdir. Bunların kimin tarafından karşılandığı işlem öncesinde gösterilir.

Talep edilmemiş tutarlar, açıklanmış hak ve uygulanabilir süre kuralları çerçevesinde izlenmeye devam eder. Cüzdan erişimi veya uygunluk incelemesi nedeniyle ödeme bekletildiğinde, ilgili hak sessizce platform gelirine dönüştürülmez.

25.12 Örnek Gelir–Gider ve Kâr Dağıtım Tablosu

Aşağıdaki örnek yalnızca hesaplama yöntemini açıklamak için hazırlanmıştır. Tutarlar para birimi — PB cinsindedir; gerçek bir istasyonun fiyatlandırmasını, maliyetini veya beklenen yatırım getirisini temsil etmez. Önceki bölümlerdeki 20.000 dolarlık finansman örneğiyle bağlantılı değildir.

Örnekte bütün dönem gelirlerinin tahsil edildiği, belirtilen cari gider ve vergi tutarlarının ödendiği, geçmiş dönem zararı veya dağıtımı etkileyen başka bir kısıt bulunmadığı varsayılır. Muhasebe sınıflandırması öğretici amaçla sadeleştirilmiştir.

A. Dönem gelir ve gider hesabı

Kalem Tutar — PB
Vergi niteliğindeki üçüncü kişi tahsilatları hariç faaliyet geliri 10.000
Enerji tedarik gideri −4.200
Şebeke ve ilgili hizmet giderleri −400
Saha kirası −800
Rutin bakım gideri −200
Sigorta gideri −100
Ödeme hizmeti giderleri −150
eBattery işletme hizmet bedeli −400
Diğer belgeli işletme giderleri −150
Amortisman ve sonuç vergisi öncesi ara toplam 3.600
Dönem amortisman gideri −500
Vergi öncesi dönem sonucu 3.100
Örnekte varsayılan dönem vergisi −600
Muhasebesel net dönem kârı 2.500

Buradaki 400 PB işletme hizmet bedeli, bütün projeler için belirlenmiş ücret değildir. Aynı şekilde 600 PB vergi tutarı herhangi bir ülkenin vergi oranını ifade etmez.

B. Dağıtıma uygun kâr hesabı

Bu örnekte proje politikası, muhasebesel net kârdan ayrıca 600 PB yeni bakım ve yenileme rezervi tutulmasını öngörmektedir.

Kalem Tutar — PB
Muhasebesel net dönem kârı 2.500
Yeni bakım ve yenileme rezervi ayırması −600
Dağıtıma uygun kâr sınırı 1.900

Bu tabloda amortisman, muhasebesel kâr hesabında bir kez dikkate alınmıştır. Rezerv ise muhasebe gideri olarak tekrar kaydedilmeden, dağıtılmayacak kâr ayırması olarak gösterilmiştir.

C. Dağıtıma uygun nakit kontrolü

Kalem Tutar — PB
Muhasebesel net dönem kârı 2.500
Nakit çıkışı yaratmayan amortismanın nakit köprüsüne eklenmesi +500
Varsayımlar altında oluşan faaliyet nakdi 3.000
Yeni rezerv için korunan nakit −600
İşletme sermayesi için korunan nakit −400
Dağıtıma uygun nakit sınırı 2.000

Rezervin B ve C tablolarında görünmesi, aynı havuzdan iki kez düşüldüğü anlamına gelmez. Bir tabloda kârın ne kadarının dağıtıma ayrılabileceği, diğerinde bu dağıtım için ne kadar nakit bulunduğu sınanmaktadır.

Dağıtım, iki sınırın düşük olanıyla belirlenir:

Dağıtılabilir tutar = min(1.900 PB, 2.000 PB) = 1.900 PB.

Dağıtım sonrasında oluşan 3.000 PB faaliyet nakdinin 1.100 PB’si projede kalır: 600 PB rezerv, 400 PB işletme sermayesi ve 100 PB ek nakit. Bu 100 PB, örnekte kâr sınırı nedeniyle dağıtılmamıştır.

D. Yatırım birimlerine dağılım

Örnekte toplam 10.000 eşit haklı yatırım birimi bulunduğu varsayılsın:

Yatırımcının birim sayısı Toplam hak içindeki oranı 1.900 PB üzerinden brüt hak ediş
1 %0,01 0,19 PB
100 %1 19 PB
500 %5 95 PB
1.000 %10 190 PB

Bu tutarlar, varsa yatırımcıya özgü kesintiler ve işlem maliyetleri öncesindeki hak edişlerdir. Tablodaki oranlar mülkiyet kapsamındaki ekonomik hak oranlarını gösterir; yatırım getirisi oranı değildir.

Ödeme varlığının hassasiyeti nedeniyle oluşabilecek yuvarlama farkları, açıklanmış bir yöntemle izlenir. Bu farklar kayıtsız biçimde platform gelirine dönüştürülmez.

25.13 Dağıtım Koşulları ve Dönemsel Sonuçlar

Aylık dağıtım modelinin amacı, her ay aynı tutarı ödemek değil, her ayın ekonomik sonucunu aynı açıklık ve kurallarla değerlendirmektir.

İstasyonların kullanım yoğunluğu dönemler arasında değişebilir. Mevsimsellik, çevredeki hareketlilik, enerji fiyatları, rekabet, bakım ihtiyacı veya cihaz erişilebilirliği gelir ve giderleri etkileyebilir.

Bu nedenle bir finansal dönem farklı sonuçlarla kapanabilir:

Dönem durumu Dağıtım yaklaşımı
Kâr ve yeterli kullanılabilir nakit bulunması Onaylanan tutar dağıtıma hazırlanır
Kâr bulunması, nakdin henüz tahsil edilmemiş olması Nakit koşulu sağlanana kadar ilgili tutar bekletilir
Nakit bulunması, dağıtıma uygun kâr oluşmaması Nakit varlığı tek başına kâr dağıtımına gerekçe olmaz
Zarar oluşması Zarar raporlanır, dağıtım yapılmaz
Önemli mutabakat veya belge incelemesinin sürmesi Etkilenen dağıtım, inceleme sonucuna göre kesinleştirilir
Büyük bakım ve rezerv ihtiyacının artması Açıklanmış politika doğrultusunda ayırmalar değerlendirilir

Bir dönemde dağıtım yapılmaması, yatırım biriminin gelecekteki ekonomik hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte yatırım birimi, sabit faiz veya her ay belirli ödeme alma hakkı olarak sunulmaz.

Borçlanma, yeni yatırımcı fonu veya başka istasyonların kaynakları kullanılarak mevcut projenin faaliyet kârı olduğundan yüksek gösterilmez. Finansman işlemleri kendi niteliğiyle raporlanır.

Olağan dışı gelirler de ayrı açıklanır. Örneğin bir sigorta tahsilatı, hangi zararı karşıladığı ve hangi yükümlülüklerle ilişkili olduğu değerlendirilmeden serbest dağıtım kaynağı kabul edilmez.

Bu yaklaşım, kısa vadeli ödeme miktarı ile istasyonun uzun vadeli hizmet kapasitesi arasında açık bir ilişki kurar. Dağıtım kararının dayanağı, dönemsel sonucu olduğundan güçlü göstermek yerine gerçekleşen faaliyet ve korunması gereken proje kaynaklarıdır.

25.14 Geçmiş Raporların ve Dağıtımların İzlenmesi

eBattery’nin yatırımcı deneyiminde finansal geçmiş, birbirinden kopuk aylık belgelerden oluşmaz. İstasyon e-ID’si altında bağlantılı bir faaliyet ve dağıtım kaydı oluşturulur.

Yatırımcı, her dönem için şu bilgileri izleyebilir:

  • Faaliyet geliri ve temel gider kategorileri.

  • Muhasebesel kâr veya zarar.

  • Rezerv ayırmaları, kullanımları ve bakiye.

  • Dağıtıma uygun kâr ve nakit hesabı.

  • Onaylanan toplam dağıtım.

  • Kendi hak sahipliği kaydı ve hak edişi.

  • Varsa kesintiler ve net ödeme.

  • Talep edilen ve bekleyen tutarlar.

  • İlgili onchain işlem ve rapor referansları.

  • Sonradan yapılan düzeltmeler ve sürüm geçmişi.

Toplam dağıtım performansı değerlendirilirken ilan edilen, fonlanan ve yatırımcıya fiilen ödenen tutarlar ayrılır. Böylece açıklanmış bir dağıtım, gerçekleşmiş ödeme gibi sunulmaz.

İstasyon karşılaştırmalarında da ortak tanımlar kullanılır. Enerji satışı, gelir, işletme gideri, rezerv ayırması ve yatırımcı ödemesi farklı göstergelerdir. Yüksek ciro, aynı ölçüde yüksek dağıtılabilir net kâr anlamına gelmeyebilir.

Proje düzeyindeki finansal raporlar kamuya açık şeffaflık yapısını desteklerken yatırımcının kişisel ve vergisel bilgileri uygun erişim kontrolleriyle korunur. Onchain kayıtlar ile belge arşivi arasındaki bağlantı, yetkili incelemelerde dayanaklara ulaşılmasını sağlar.

Geçmiş bir rapor düzeltildiğinde ilk sürüm silinmez. Değişikliğin nedeni, ekonomik etkisi ve sonraki dağıtımlarla ilişkisi korunur. Böylece yatırımcı, yalnızca son açıklanan sonucu değil, o sonucun oluşum sürecini de takip edebilir.

eBattery’nin aylık kâr dağıtım yapısı, istasyonun fiziksel hizmetini yatırımcının ekonomik hakkına bağlayan bu kayıt bütünlüğü üzerine kuruludur. Her ödeme; belirli bir projenin, belirli bir döneminin ve doğrulanmış bir dağıtım hesabının sonucunu temsil eder.

eBattery’de ara

Bir özellik, rehber veya konu ara.

Başlangıç noktalarıŞarj istasyonu bulma →Örnek RWA projesi →Rehberler ve haberler →